Қиыршық тас калькуляторы →
Тонна ↔ м³ фракция бойынша және вагон саны (әрқайсысы 69 т).
Қиыршық тас тығыздығы →
Үйілмелі және нақты тығыздық, фракция бойынша кесте, м³ ↔ тонна.
Вагондағы қиыршық тас →
Жартылай вагон, думпкар мен самосвалдағы тонна мен м³. Фракция бойынша кесте.
Глоссарий: негізгі терминдер
Фракция
Қиыршық тас дәнінің миллиметрмен өлшенетін мөлшері, мысалы 5-20 мм — қоспада 5-тен 20 мм-ге дейінгі бөлшектер. Фракция неғұрлым нақты болса, материал қасиеттері соғұрлым тұрақты.
Текшелік (дән пішіні)
Дәннің ұзындығы, ені мен биіктігінің арақатынасы. Идеал — текше (1:1:1). ГОСТ 8267-93 бойынша қиыршық тас 5 топқа бөлінеді: I топ (≤10% қабыршақты дән) — текше тәрізді, V (>50%) — қабыршақты. HKC I топты шығарады.
Қабыршақтылық
Жалпақ не ине тәрізді (3 еседен ұзын) дәндердің үлесі. Неғұрлым аз болса, бетон/асфальттағы тығыздалу соғұрлым жақсы. HKC ≤10% — 1-топ текшелік.
Беріктік (М-маркасы)
Ұсақталуға қарсылық. М1400 — ең жоғары класс. М400+ бетонға М800+ қиыршық тас керек. Диабаз М1400 барлық бетон маркаларына жарайды.
Аязға төзімділік (F)
Беріктігін жоғалтпай мұздату-жібіту циклдерінің саны. F300 — 300 цикл. Маусымдық ауытқуы күрт Солтүстік және Батыс Қазақстанға F300 оңтайлы.
Тозу (И1-И4)
Үйкеліс кезіндегі тозуға төзімділік. И1 — ең жоғары. Жоғарғы қабатты асфальт пен аэродромдарға И1 қажет. HKC қиыршық тасы — И1.
Радиациялық қауіпсіздік
ГОСТ 30108 бойынша класс: I класс (370 Бк/кг-ға дейін) — тұрғын/азаматтық құрылысқа шектеусіз. HKC — I класс.
Қиыршық тас-құм қоспасы (ҚТҚ)
Бір фракциядағы қиыршық тас пен елеуіш қоспасы (0-40, 0-70, 0-80 мм) — жол негіздеріне. ҚР СТ 1549-2006 бойынша С1-С13 типтері.
6F / 6F(D)
Мұнай-газ EPC жобаларында бейімделген британдық стандарт бойынша ірі түйіршікті қоспа — өнеркәсіптік алаңдар, аэродромдар мен кіреберіс жолдар астындағы қаптау қабаттары.
Бут тасы
Іргетас қалауына, габиондарға, жағалау бекітуге және ландшафтқа арналған ірі тас (150-500 мм және одан жоғары).
Фракция бойынша тығыздық пен салмақ
HKC диабаз қиыршық тасының негізгі фракциялар бойынша үйілмелі тығыздығы. Мәндер шамамен — нақты мәндер партия сапа паспортымен расталады.
| Фракция | Үйілмелі тығыздық, т/м³ | Дереккөз |
|---|---|---|
| 5-10 мм | 1,464 | «НаЦЭкС» хаттамасы № 2266 (17.11.2025) |
| 5-20 мм | 1,520 | «НаЦЭкС» хаттамасы № 413/01с-04 (13.07.2026) |
| 10-20 мм | 1,490 | «НаЦЭкС» хаттамасы № 2268 (17.11.2025) |
| 20-40 мм | 1,474 | «НаЦЭкС» хаттамасы № 2269 (17.11.2025) |
| 25-60 мм | 1,40 | ГОСТ 8267-93 бойынша бағдар |
| 40-70 мм | 1,380 | «НаЦЭкС» хаттамасы № 2270 (17.11.2025) |
| 0-5 мм (елеуіш) | 1,480 | «НаЦЭкС» хаттамасы № 2280 (17.11.2025) |
| 0-40 мм (ҚТҚ) | 1,60 | ГОСТ 8267-93 бойынша бағдар |
| 0-70 мм (ҚТҚ) | 1,62 | ГОСТ 8267-93 бойынша бағдар |
| 0-80 мм (ҚТҚ) | 1,65 | ГОСТ 8267-93 бойынша бағдар |
Қолданыстағы стандарттар
Құрылыс жұмыстарына арналған тығыз таулы жыныстардан жасалған қиыршық тас пен қиыршық. Техникалық шарттар.
Автомобиль жолдары мен аэродром жабындары мен негіздеріне арналған қиыршық тас-қиыршық-құм қоспалары.
Теміржол жолының балласт қабатына арналған тығыз таулы жыныстардан жасалған қиыршық тас.
Қиыршық тас өндіру кезіндегі тығыз жыныстарды ұнтақтау елеуіштерінен жасалған құрылыс материалдары.
Құрылыс материалдары. Табиғи радионуклидтердің меншікті белсенділігін анықтау.
Қиыршық тас-құм қоспалары. Техникалық шарттар (ҚР ұлттық стандарты).
Жиі қойылатын сұрақтар
1 текше метрде қанша тонна қиыршық тас бар?
Диабаз қиыршық тасының үйілмелі тығыздығы фракцияға қарай 1,38–1,49 т/м³ (сынақ хаттамалары бойынша), қиыршық тас-құм қоспаларында ≈1,65-ке дейін. Ұсақ фракция (5-10, 0-5) ≈1,46–1,48 т/м³; ірі (40-70) 1,38 т/м³. Төмендегі кестені қараңыз.
М400 бетонға қай фракция жарайды?
М400+ бетонға 5-20 мм (әмбебап) және 20-40 мм (ауыр конструкциялар) оңтайлы. Беріктік кемінде М800 болуы керек; HKC диабазы М1400 — үлкен қормен.
Қиыршық тас пен қиыршықтың айырмашылығы неде?
Қиыршық тас қатты жынысты ұнтақтаудан алынады — өткір қырлары бар, бетон мен асфальтта жақсы жабысады. Қиыршық — өзен/теңіздің домалақ материалы, беріктігі төмен. Жүктелген конструкцияларға тек қиыршық тас.
Теміржол балластына қай қиыршық тас жарайды?
ГОСТ 7392 бойынша балластқа М1200+ беріктікті тығыз жыныстардан жасалған 25-60 мм фракция жарайды. HKC диабазы М1400 — оңтайлы; текше пішіні шпалдарды орнында ұстайды.
Текше тәрізді қиыршық тастың артықшылығы неде?
Текше пішіні тығыз орналасуды береді: бетонда сол маркаға 10%-ға дейін цемент үнемдейді; асфальтта битуммен жабысуды жақсартып, қызмет мерзімін ұзартады. HKC — стандарт ретінде 100% текше.